«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне еңбек заңнамасын жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасына реттеушілік әсерді талдау жобасы

Р/с №

Атауы

Ескертпе

1.

Реттеуші мемлекеттік органның/әзірлеуші органның құжат жобасы

«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне еңбек заңнамасын жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасы / Қазақстан Республикасының Үкіметі

2.

Құжат жобасының атауы (Қазақстан Республикасы заңының атауы және баптары)

«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне еңбек заңнамасын жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасы. Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі: 156-баптың 2-тармағы.

3.

Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 81-бабының 2-тармағына сәйкес реттеуші құралдың және (немесе) талаптың атауыпунктом 2

Ұжымдық шарт болмаған жағдайда штат саны 500 жұмыскерден асатын жұмыс берушілердің жұмыскерлер өкілдеріне тиісті ұсынысты жолдау арқылы жыл сайын ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасауына, ал мұндай өкілдер болмаған кезде жұмыскерлерді өкілдерді сайлау құқығы туралы жазбаша хабардар етуіне қатысты міндетті талап.

4.

Реттеушілік әсерді талдау рәсімі жүргізілетін Қазақстан Республикасы Үкіметі қаулыларының атауы, нөмірі және тармақтары

Жоқ.

5.

Қажеттілік пен тәртіпті белгілейтін мемлекеттік органдар бұйрықтарының немесе өзге де нормативтік құқықтық актілерінің атауы мен нөмірлері

Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 83-бабы; Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы № 748 «Реттеушілік әсерді талдауды жүргізу және пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы.

6.

Міндетті талаптарды және/немесе реттеуші құралдарды қамтитын өзге құжаттың атауы мен нөмірі

Жоқ.

7.

Реттеу саласы

Еңбек қатынастары, әлеуметтік әріптестік, еңбек қатынастарын ұжымдық-шарттық реттеу.

8.

Міндетті мүшелікке (қатысуға) негізделген өзін-өзі реттеу енгізілетін қызмет саласы
*міндетті мүшелікке (қатысуға) негізделген өзін-өзі реттеу енгізілген кезде толтырылады

Қолданылмайды. Міндетті мүшелікке (қатысуға) негізделген өзін-өзі реттеу енгізілмейді.

9.

Әзірлеуші орындаушының байланыс ақпараты

Бейсенбаев Бауыржан Қасымханұлы

74-78-72, 8776-388-34-38

b.beisenbaev@enbek.gov.kz

Р/с №

Шарттың атауы

Шарттарға сәйкестігін бағалаудың сипаттамасы

Реттеуші құралдың және (немесе) талаптың шарттарға сәйкестігін бағалау бойынша балдарды айқындау

1.

Негізділік

1) реттеуші құрал және (немесе) міндетті талап қандай қызмет түрінің (процестің, іс-қимылдың) қауіпсіздігін қамтамасыз етеді?

Ұсынылып отырған талап еңбек қатынастарын ұжымдық-шарттық реттеуді дамыту арқылы жұмыскерлердің еңбек, әлеуметтік-экономикалық құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды қамтамасыз етуге бағытталған.

Ұжымдық келіссөздер – еңбек қатынастары тараптарына еңбекақы төлеу, әлеуметтік кепілдіктер, еңбек жағдайлары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, сондай-ақ еңбек дауларының алдын алу мәселелерін келісуге мүмкіндік беретін әлеуметтік әріптестіктің негізгі тетіктерінің бірі.

Ұжымдық шарт болмаған жағдайда жұмыс берушінің жыл сайын ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасау міндетін белгілеу жұмыскерлердің аталған құқықтарын іске асыруы үшін қосымша жағдайлар жасауға бағытталған. 2 балл.

2) аталған реттеуші құрал және (немесе) талап қандай қауіпсіздікті қамтамасыз етеді?

Ұсынылып отырған реттеу еңбек жағдайларын, қосымша кепілдіктер мен өтемақыларды ұжымдық түрде келісу мүмкіндіктерін кеңейту арқылы жұмыскерлердің әлеуметтік және экономикалық қорғалуын қамтамасыз етуге ықпал етеді.

Ұжымдық-шарттық қатынастарды дамыту әлеуметтік-еңбек жанжалдарының алдын алуға, еңбек қатынастарының тұрақтылығын қамтамасыз етуге және жұмыскерлер мен жұмыс берушілер мүдделерінің теңгеріміне қол жеткізуге де бағытталған. 2 балл.

3) осы қызмет түрінің (процестің, іс-қимылдың) 2-сұрақта көрсетілген қауіпсіздігін қамтамасыз ететін өзге реттеуші құрал және (немесе) талап бар ма?

Қолданыстағы еңбек заңнамасында тараптардың кез келгенінің ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасау құқығы, сондай-ақ тиісті ұсынысты алған тараптың белгіленген мерзімде келіссөздерге кірісу міндеті көзделген.

Сонымен бірге қолданыстағы реттеу жұмыскерлер тарапынан тиісті бастама болмаған кезде жұмыс берушінің ұжымдық келіссөздерге дербес бастамашылық жасау міндетін көздемейді.

Осылайша, қолданыстағы тетіктер ұжымдық шарт жоқ ұйымдарда келіссөздер процесін міндетті түрде мерзімді бастамашылық етуді қамтамасыз етпейді.

Ұсынылып отырған реттеу қолданыстағы тетікті толықтыра отырып, ұжымдық шарттың талаптарын келісудің және оны жасасудың еріктілік қағидатын сақтайды. 2 балл.

0–2
«0» – «сәйкес келмейді»
«1» – «ішінара сәйкес келеді»
«2» – «толық сәйкес келеді»

2.

Реттеудің теңдігі

1) аталған реттеуші құрал және (немесе) талап кәсіпкерліктің қандай субъектілеріне қолданылады?

Ұсынылып отырған талап ұйымдарында жұмыскерлердің штат саны 500 адамнан асатын және ұжымдық шарт жасалмаған кәсіпкерлік субъектілері болып табылатын жұмыс берушілерге қолданылады.

Талап заңнамада белгіленген шарттар орындалған жағдайда жұмыс берушінің ұйымдық-құқықтық нысаны мен салалық тиесілігіне қарамастан қолданылады. 2 балл.

2) осы реттеуші құралды және (немесе) талапты қолдану бойынша ерекшеліктер бар ма? Оларды сипаттаңыз.

Ұсынылып отырған талап жұмыскерлердің штат саны 500 адам және одан аз ұйымдарға, сондай-ақ қолданыстағы ұжымдық шарты бар ұйымдарға қолданылмайды.

Шекті мәнді белгілеу жұмыскерлер саны көп ұйымдарда ұжымдық-шарттық қатынастарды басым тәртіппен дамыту қажеттілігімен байланысты.

Ұсынылып отырған норма белгіленген нысаналы топ шеңберіндегі жекелеген жұмыс берушілер үшін жеке артықшылықтар немесе ерекшеліктер көздемейді. 2 балл.

0–2
«0» – «сәйкес келмейді»
«1» – «ішінара сәйкес келеді»
«2» – «толық сәйкес келеді»

3.

Ашықтық

1) реттеуші құралды және (немесе) талапты жоспарланып отырған енгізу (өзгерту) туралы ақпарат мемлекеттік органның ашық ақпараттық ресурстарында (сайт, әлеуметтік желілер) орналастырылған ба және танысу үшін қолжетімді ме?

Реттеуші құралды жоспарланып отырған енгізу туралы ақпарат Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің интернет-ресурсында орналастырылған. 2 балл.

2) реттеуші құралды және (немесе) міндетті талапты енгізуге (өзгертуге, қайта қарауға) ниетті мемлекеттік органның бастамасы бойынша мүдделі кәсіпкерлік субъектілерімен, олардың қоғамдық бірлестіктерімен, өзге де мүдделі жеке және заңды тұлғалармен қоғамдық талқылаулар (қажет болған жағдайда – қоғамдық тыңдаулар) өткізілді ме? Өткізу мерзімдерін, қатысушылар санын және негізгі ұстанымдарды көрсетіңіз.

Қоғам өкілдерімен және мүдделі тұлғалармен бейнеконференция арқылы жария талқылаулар өткізілді (хаттама қоса беріледі). 2 балл.

0–2
«0» – «сәйкес келмейді»
«1» – «ішінара сәйкес келеді»
«2» – «толық сәйкес келеді»

4.

Орындалушылық

1) енгізілетін (өзгертілетін, қайта қаралатын) ұқсас реттеуші құралды және (немесе) міндетті талапты іске асырудың халықаралық тәжірибесінің болуы.

Халықаралық тәжірибеде ұжымдық-шарттық қатынастарды заңнамалық тұрғыдан ынталандырудың әртүрлі тетіктері, оның ішінде жұмыс берушілердің ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасау міндетін белгілеу, оларды өткізу мерзімділігін айқындау, сондай-ақ тараптардың келіссөздер процесіне қатысу міндетін бекіту қолданылады.

Атап айтқанда, Францияда Еңбек кодексінің L2242-1 және L2242-13-баптарында жұмыс берушілердің еңбекақы төлеу, жұмыс уақыты, кәсіптік теңдік және еңбек жағдайлары мәселелері бойынша ұжымдық келіссөздерге мерзімді түрде бастамашылық жасау міндеті көзделген. Келіссөздердің мерзімділігін айқындайтын келісім болмаған жағдайда, жекелеген мәселелер бойынша тиісті келіссөздер жыл сайын өткізіледі.

Румынияда «Әлеуметтік диалог туралы» № 367/2022 Заңның 97-бабына сәйкес кемінде 10 жұмыскері бар ұйымдар деңгейінде ұжымдық келіссөздер жүргізу міндетті болып табылады. Бұл ретте келіссөздерге бастамашылық әлеуметтік әріптестік тараптарының кез келгенінен туындауы мүмкін.

Осылайша, халықаралық тәжірибе ұжымдық келіссөздердің жүйелі өткізілуін қамтамасыз етуге және әлеуметтік әріптестікті дамытуға бағытталған міндеттерді заңнамалық тұрғыдан белгілеу мүмкіндігін растайды.

Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 156-бабының 2-тармағына ұсынылып отырған толықтыру аталған тәсілдерді ескереді және ұжымдық шарт болмаған жағдайда штат саны 500 жұмыскерден асатын жұмыс берушілердің жыл сайын ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасау міндетін көздейді.

Сонымен бірге ұсынылып отырған реттеу ұжымдық шарт жасасуды міндеттемейді, оның талаптарын тараптардың ерікті түрде келісу қағидатын сақтайды, бұл Халықаралық еңбек ұйымының № 98 «Ұйымдастыру және ұжымдық келіссөздер жүргізу құқығы қағидаттарын қолдану туралы» конвенциясының ережелеріне сәйкес келеді. 2 балл.

2) кәсіпкерлік субъектісінің енгізілетін (өзгертілетін, қайта қаралатын) реттеуші құралды және (немесе) міндетті талапты орындау мүмкіндігін талдау (таңдау бойынша):

Ұсынылып отырған талап ұйымдастырушылық-рәсімдік сипатта және жұмыс беруші оны қолданыстағы кадрлық және ұйымдастырушылық ресурстарды пайдалана отырып орындай алады.

Оны орындау үшін жұмыс беруші күнтізбелік жылда кемінде бір рет жұмыскерлердің өкілдеріне ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсыныс жолдауға, ал мұндай өкілдер болмаған жағдайда жұмыскерлерді оларды сайлау құқығы туралы жазбаша хабардар етуге тиіс.

Талапты іске асыру міндетті түрде жабдық сатып алуды, рұқсаттар алуды, қосымша құрылымдық бөлімшелер құруды немесе тараптар ұжымдық шарттың талаптары жөнінде келісімге келмеген жағдайда оны жасасуды көздемейді. 2 балл.

0–2
«0» – «сәйкес келмейді»
«1» – «ішінара сәйкес келеді»
«2» – «толық сәйкес келеді»

5.

Айқындылық

1) реттеуші құралдың және (немесе) талаптың қолданылуы кәсіпкерліктің нақты реттелетін субъектілеріне немесе олардың қызметіне (процесіне, іс-қимылына) бағытталған ба?

Иә. Ұсынылып отырған талап жұмыс берушілердің нақты санатына – штат саны 500 жұмыскерден асатын, ұжымдық шарты жоқ ұйымдарға қолданылады.

Реттеу нысанасы – жұмыс берушінің ұжымдық келіссөздерге мерзімді түрде бастамашылық жасау не жұмыскерлерді оларды өткізу үшін өкілдерді сайлау құқығы туралы хабардар ету міндеті. 2 балл.

2) міндетті талаптың нақты сандық параметрі бар ма (қажет болған жағдайда)?

Иә. Ұсынылып отырған реттеуде мынадай параметрлер көзделген:

жұмыскерлердің штат саны – 500 адамнан астам;

ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсынысты жолдау мерзімділігі – күнтізбелік жылда кемінде бір рет;

жұмыскерлердің өкілдері болмаған кезде оларды жазбаша хабардар ету мерзімділігі – күнтізбелік жылда кемінде бір рет.

Аталған параметрлер реттелетін субъектілердің ауқымын және жаңа міндетті орындау мерзімділігін айқындауға мүмкіндік береді. 2 балл.

3) реттеуші құрал және (немесе) талап қосымша түсіндіруді қажет етпейді ме?

Жобада жұмыс берушілердің санаты, талапты қолдану шарты, мерзімділігі және жұмыс беруші орындауға міндетті іс-қимылдардың мазмұны тікелей айқындалған.

Жұмыскерлердің өкілдері болған жағдайда ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсыныс жолданады. Олар болмаған жағдайда жұмыскерлерді өкілдерді сайлау құқығы туралы жазбаша хабардар ету көзделеді.

Сонымен бірге біркелкі қолдануды қамтамасыз ету үшін жұмыскерлердің штат саны күнтізбелік жыл ішінде өзгерген жағдайларда оның анықталатын сәтін ескеру қажет. 2 балл.

0–2
«0» – «сәйкес келмейді»
«1» – «ішінара сәйкес келеді»
«2» – «толық сәйкес келеді»

6.

Мөлшерлестік және ұтымдылық

1) қайта қаралатын реттеуші құралдың және (немесе) талаптың орындалуын әкімшілендіруге жұмсалатын шығындарды есептеу:

Ұсынылып отырған реттеу жаңа мемлекеттік орган құруды немесе дербес рұқсат беру рәсімін енгізуді көздемейді.

Белгіленген міндеттің сақталуын бақылау мемлекеттік еңбек инспекциясының қолданыстағы өкілеттіктері шеңберінде жүзеге асырылады деп көзделеді. 2 балл.

2) қайта қаралатын реттеуші құралға және (немесе) талапқа байланысты бизнесті сәйкестендіруге жұмсалатын шығындарды есептеу:

Жоба аталған норманы енгізуге байланысты жеке лицензиялауды, міндетті сертификаттауды немесе жабдық сатып алуды көздемейді.

Ұсынылып отырған түзету ұжымдық шарт жасасуға, қосымша төлемдер белгілеуге немесе жаңа әлеуметтік кепілдіктер беруге міндетті қаржылық шығындарды көздемейді. 2 балл.

3) қайта қаралатын реттеуші құралды және (немесе) талапты сақтамаудың теріс салдары туындауының болжамды есебі.

Қолданыстағы реттеу сақталған жағдайда жұмыскерлер ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасамайтын ұйымдарда ұжымдық-шарттық қатынастар ұзақ уақыт бойы дамымауы мүмкін.

Бұл тараптардың қосымша еңбек және әлеуметтік кепілдіктерді бірлесіп келісу, сондай-ақ әлеуметтік-еңбек жанжалдарының алдын алу тетіктерін қалыптастыру мүмкіндіктерін шектейді.

Жұмыс берушінің келіссөздерге мерзімді түрде бастамашылық жасау міндетін белгілеу жұмыскерлерді ұжымдық-шарттық реттеумен қамтуды арттыру үшін қосымша жағдайлар жасайды. 2 балл.

4) енгізілетін (өзгертілетін) реттеуші құрал және (немесе) міндетті талап кәсіпкерлік субъектісіне немесе оның қызметіне (процесіне, іс-қимылына) қатысты енгізудің (өзгертудің) ауыртпалық салмауын ескере ме?

Иә. Ұсынылып отырған реттеу міндетті орындаудың ең төменгі мерзімділігін – күнтізбелік жылда бір рет белгілеуді көздейді.

Талап ұжымдық шарты жоқ, штат саны 500 жұмыскерден асатын ұйымдарға ғана қолданылады.

Жұмыс берушінің міндеті келіссөздерге бастамашылық жасаумен немесе жұмыскерлерді өкілдерді сайлау құқығы туралы жазбаша хабардар етумен шектеледі.

Жоба ұжымдық шартты міндетті түрде жасасуды, қосымша қаржылық міндеттемелер қабылдауды немесе тараптардың еркінен тыс оның талаптарын келісуді белгілемейді. 2 балл.

5) жаңа реттеуші құралды және (немесе) талапты енгізбей (қолданыстағысын өзгертпей), сондай-ақ оны талдау (қайта қарау) барысында жоймай қауіпсіздікті қамтамасыз ету мүмкін бе? Неліктен?

Ішінара қолданыстағы әлеуметтік әріптестік тетіктері, кәсіптік одақтардың қызметі, түсіндіру жұмысы және жұмыскерлердің ұжымдық келіссөздерге дербес бастамашылық жасау құқығын іске асыру арқылы мүмкін болады.

Сонымен бірге аталған тетіктер тиісті бастама жоқ ұйымдарда келіссөздердің жүйелі түрде басталуын қамтамасыз етпейді.

Ұсынылып отырған талап ұжымдық шартты міндетті түрде жасасусыз жұмыс берушінің жыл сайын келіссөздер процесіне бастамашылық жасау міндетін белгілеу арқылы осы олқылықты жоюға бағытталған. 2 балл.

0–2
«0» – «сәйкес келмейді»
«1» – «ішінара сәйкес келеді»
«2» – «толық сәйкес келеді»

7.

Жүйелілік және болжамдылық

1) Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің қандай құжатында реттеуші құралды және (немесе) талапты қайта қарау қажеттілігі көзделген?

Әлеуметтік әріптестік пен ұжымдық-шарттық реттеуді дамыту Қазақстан Республикасының Үкіметі, жұмыс берушілердің республикалық бірлестіктері және кәсіптік одақтар арасындағы 2024–2026 жылдарға арналған Бас келісімде көзделген. 2 балл.

2) Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарында реттеуші құралды және (немесе) талапты қайта қарау туралы тікелей нұсқау болмаған жағдайда, осы құжаттардың оларды қайта қарау қажеттілігін негіздейтін ережелерін көрсетіңіз.

Ұсынылып отырған реттеу әлеуметтік әріптестікті дамыту, еңбек заңнамасын жетілдіру және әлеуметтік-еңбек жанжалдарының алдын алу міндеттеріне сәйкес келеді.

Атап айтқанда, 2024–2026 жылдарға арналған Бас келісімде әлеуметтік әріптестік пен диалогты одан әрі дамыту, оның құқықтық тетіктерін жетілдіру және ұжымдық-шарттық реттеуді дамытуға жәрдемдесу көзделген (5.2-тармақ). 2 балл.

3) кәсіпкерлік субъектілеріне енгізілетін (өзгертілетін) реттеуші құралды және (немесе) талапты орындауға дайындалуға мүмкіндік беретін мерзімдер белгіленген бе? Аталған сұрақтарға тікелей жауаптың болмауы енгізілетін (өзгертілетін, қайта қаралатын) реттеуші құралдың және (немесе) міндетті талаптың сәйкестігін теріс бағалау болып есептеледі.

Жобада тиісті нормаларды Заң алғаш ресми жарияланған күннен кейін алпыс күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізу көзделген, бұл кәсіпкерлік субъектілеріне ұжымдық шарт болмаған кезде жыл сайын ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасау жөніндегі жаңа талапты орындауға дайындалуға мүмкіндік береді. 2 балл.

0–2
«0» – «сәйкес келмейді»
«1» – «ішінара сәйкес келеді»
«2» – «толық сәйкес келеді»

Реттеу мақсаттарына қол жеткізу деңгейі

Толық қол жеткізілді__ V___
Ішінара қол жеткізілді________
Қол жеткізілген жоқ____________
* мәлімделген мақсаттарға қол жеткізілмеген жағдайда реттеуші орган реттеуші құралдардың және (немесе) талаптардың реттеушілік әсерін талдауды жүргізу және пайдалану қағидаларының 3-қосымшасына сәйкес талдамалық нысанды толтырмайды.

Тиімділік балы:
* ең жоғары балл – 40
* жеткіліктілік шегі – 30
40 балл.

40 балл.

1-ҚАДАМ: Проблеманы және реттеу мақсатын айқындау

Проблеманы және оның туындау себептерін айқындау (еркін нысандағы мәтін; нысаналы топ пен себеп-салдар байланысы көрсетілуге тиіс)

Проблеманы және оның туындау себептерін айқындау

Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 156-бабының 2-тармағына сәйкес ұжымдық келіссөздерді бастау және ұжымдық шарт жасасу туралы ұсыныс еңбек қатынастары тараптарының кез келгенінен туындауы мүмкін.

Бұл ретте қолданыстағы заңнамада тиісті ұсынысты алған тараптың оны қарап, белгіленген мерзімде келіссөздерге кірісу міндеті көзделген. Сонымен бірге ұжымдық шарт және жұмыскерлердің тиісті бастамасы болмаған жағдайда жұмыс берушінің ұжымдық келіссөздерге дербес бастамашылық жасау міндеті заңнамада белгіленбеген.

Нәтижесінде ұжымдық шарттары жоқ ұйымдарда келіссөздер процесі ұзақ уақыт бойы басталмауы мүмкін, бұл еңбек қатынастарын ұжымдық-шарттық реттеуді дамыту мүмкіндіктерін шектейді.

Келіссөздердің тұрақты өткізілмеуі сондай-ақ еңбекақы төлеу, әлеуметтік кепілдіктер, еңбек жағдайлары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелері бойынша жұмыскерлер мен жұмыс берушілердің мүдделерін келісудің, сондай-ақ әлеуметтік-еңбек жанжалдарының алдын алудың қосымша тетіктерін қалыптастыруға кедергі келтіреді.

Нысаналы топ:

Штат саны 500 жұмыскерден асатын, ұжымдық шарттары жоқ ұйымдардағы кәсіпкерлік субъектілері болып табылатын жұмыс берушілер; аталған ұйымдардың жұмыскерлері және олардың өкілдері.

Себеп-салдар байланысы:

Қолданыстағы реттеу тараптардың кез келгенінің ұжымдық келіссөздерге ерікті түрде бастамашылық жасауын көздейді, алайда ұжымдық шарт жоқ ұйымдарда келіссөздердің мерзімді түрде басталуын қамтамасыз етпейді.

Жұмыс берушінің жыл сайын ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсыныс жолдау, ал жұмыскерлердің өкілдері болмаған жағдайда оларды өкілдерді сайлау құқығы туралы жазбаша хабардар ету міндетін белгілеу ұжымдық-шарттық қатынастарды дамыту және жұмыскерлерді ұжымдық шарттармен қамтуды кеңейту үшін қосымша жағдайлар жасайды.

Сонымен бірге ұсынылып отырған реттеу тараптар шарт талаптары бойынша келісімге келмеген жағдайда ұжымдық шартты міндетті түрде жасасуды көздемейді.

Проблеманың бар екенін дәлелдейтін және оның ауқымын көрсететін сандық деректер бар ма?

Иә.

Қолда бар мәліметтерге сәйкес, 2 608 ірі кәсіпорынның 1 459-ында ұжымдық шарт жасалған.

Осылайша, 1 149 ірі кәсіпорында ұжымдық шарттар жоқ.

Осыған байланысты ұжымдық-шарттық қатынастарды одан әрі дамыту және жұмыскерлер мен жұмыс берушілерді келіссөздер процесіне тарту үшін қосымша жағдайлар жасау қажеттілігі сақталады.

Енгізілетін реттеудің мақсаты қандай?

Ұжымдық шарт болмаған жағдайда штат саны 500 адамнан асатын жұмыс берушілердің жыл сайын ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасау міндетін белгілеу арқылы еңбек қатынастарын ұжымдық-шарттық реттеуді дамыту және жұмыскерлерді ұжымдық шарттармен қамтуды кеңейту.

Ұсынылып отырған реттеу мыналарға бағытталған:

• ұжымдық келіссөздерді жүйелі өткізу үшін жағдайлар жасау;
• ұжымдық-шарттық қатынастарды дамытуда жұмыс берушілердің бастамашылдығын арттыру;
• еңбек қатынастарын реттеуге жұмыскерлер мен олардың өкілдерінің қатысуын кеңейту;
• әлеуметтік әріптестікті дамыту және әлеуметтік-еңбек жанжалдарының алдын алу;
• жұмыскерлердің еңбек жағдайлары мен әлеуметтік кепілдіктерін келісу үшін қосымша мүмкіндіктерді қамтамасыз ету.

Бұл ретте ұжымдық шарттарды жасасудың және олардың талаптарын тараптардың келісуінің еріктілік қағидаты сақталады.

2-ҚАДАМ: Реттеуші құралдарды/талаптарды айқындау

Енгізуге ұсынылатын реттеуші құрал/талап

Ұжымдық шарт болмаған жағдайда штат саны 500 жұмыскерден асатын жұмыс берушілердің күнтізбелік жылда кемінде бір рет жұмыскерлердің өкілдеріне оны жасасу жөніндегі ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсыныс жолдау міндетін белгілеу.

Жұмыскерлердің өкілдері болмаған жағдайда жұмыс берушінің күнтізбелік жылда кемінде бір рет жұмыскерлерді ұжымдық келіссөздер жүргізу және ұжымдық шарт жасасу үшін Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 20-бабында белгіленген тәртіппен өкілдерді сайлау құқығы туралы жазбаша хабардар ету міндеті көзделеді.

Ұсынылып отырған реттеу ұжымдық-шарттық қатынастарды дамытуға және жұмыскерлерді ұжымдық шарттармен қамтуды кеңейтуге бағытталған.

Бұл ретте аталған талапты енгізу тараптар оның талаптары бойынша келісімге келмеген жағдайда ұжымдық шартты міндетті түрде жасасуды көздемейді.

Қолданыстағы реттеуші құрал/талап

Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 156-бабының 2-тармағына сәйкес ұжымдық келіссөздерді бастау және ұжымдық шарт жасасу туралы ұсыныс тараптардың кез келгенінен туындауы мүмкін.

Басқа тараптан ұжымдық шарт жасасу жөніндегі келіссөздерді бастау туралы ұсынысы бар хабарламаны алған тарап оны он жұмыс күні ішінде қарап, аталған баптың 4-тармағында белгіленген тәртіппен келіссөздерге кірісуге міндетті.

Бұл ретте қолданыстағы заңнамада ұжымдық шарт және жұмыскерлер тарапынан тиісті ұсыныс болмаған жағдайда жұмыс берушілердің ұжымдық келіссөздерге дербес бастамашылық жасау міндеті көзделмеген.

Осылайша, қолданыстағы тетік тиісті ұсынысты алғаннан кейін келіссөздерге қатысудың міндеттілігін көздейді, бірақ жұмыс берушінің оларға дербес бастамашылық жасау мерзімділігін белгілемейді.

Кәсіпкерлік қызметті құқықтық реттеудің осы саласында қолданыстағы реттеуші құралдар шеңберінде алып тастауға ұсынылатын қолданыстағы талаптар*
1.
2.
* осы Қағидалардың 2-параграфының 10-тармағына сәйкес

Ұсынылған заң жобасында қолданыстағы міндетті талаптарды алып тастау көзделмейді.

Ұсынылып отырған реттеу еңбек заңнамасында көзделген ұжымдық-шарттық қатынастар тараптарының құқықтары мен міндеттерін жоймай, ұжымдық келіссөздердің қолданыстағы тәртібін жұмыс берушілердің жаңа міндетімен толықтырады.

3-ҚАДАМ: Іске асыру тетіктері және ықтимал тәуекелдер
* заңдық жауаптылық енгізілген жағдайда қосымша 7-ҚАДАМ толтырылады:

Ықтимал тәуекелдер мен күтпеген салдарлар

Іске асыру тетігі (әзірленіп жатқан жоба шеңберінде көзделген іске асыру тетіктері сипатталады)

Ұсынылатын реттеуші құрал және (немесе) талаптар

• Жұмыс берушілердің келіссөздер процесін ұйымдастыруға одан әрі жәрдемдеспей, ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсыныс жолдаумен ғана шектеліп, белгіленген міндетті формалды орындау тәуекелі.
• Жұмыскерлердің ұжымдық келіссөздер жүргізуге немесе өкілдерді сайлауға мүдделілігінің болмау тәуекелі, бұл ұсынылып отырған реттеу мақсаттарына қол жеткізуді шектеуі мүмкін.
• Ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсынысты жолдау немесе жұмыскерлерді жазбаша хабардар ету фактісі мен мерзімдерін растауға қатысты келіспеушіліктердің туындау тәуекелі.
• Жұмыскерлердің штат саны күнтізбелік жыл ішінде өзгеріп, 500 адамдық белгіленген шекті мәннен асып немесе одан төмендеуі мүмкін ұйымдарда талаптың әркелкі қолданылу тәуекелі.
• Жыл сайын ұсыныстар жолдауды және жұмыскерлерді жазбаша хабардар етуді ұйымдастыруға байланысты жекелеген жұмыс берушілерге түсетін әкімшілік жүктеменің ықтимал артуы.

Аталған тәуекелдерді барынша азайту үшін жобада мыналар көзделген:

• талап қолданылатын жұмыс берушілердің нақты ауқымын белгілеу – ұжымдық шарты жоқ, жұмыскерлерінің штат саны 500 адамнан асатын ұйымдар;
• міндетті орындау мерзімділігін айқындау – күнтізбелік жылда кемінде бір рет;
• ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсынысты тікелей жұмыскерлердің өкілдеріне жолдау;
• мұндай өкілдер болмаған жағдайда жұмыскерлерді Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 20-бабында белгіленген тәртіппен өкілдерді сайлау құқығы туралы жазбаша хабардар ету;
• ұжымдық келіссөздер жүргізудің қолданыстағы тәртібін және тараптардың келіп түскен ұсыныстарды заңнамада белгіленген мерзімдерде қарау міндетін сақтау;
• тараптардың келісімі болмаған кезде жұмыс берушіге шарт жасасу міндетін жүктемей, ұжымдық шарт талаптарын келісудің және оны жасасудың еріктілік қағидатын сақтау.
• Енгізу мерзімдері мен кезеңдері

1-кезең – Қазақстан Республикасының Заңын қабылдау.

2-кезең – жұмыс берушілер мен жұмыскерлердің өкілдері арасында заңнаманың жаңа талаптарын қолдану, оның ішінде ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасау тәртібі бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмысын жүргізу.

3-кезең – тиісті нормаларды Заң алғаш ресми жарияланған күннен кейін алпыс күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізу.

4-кезең – ұжымдық шарт болмаған жағдайда жұмыс берушілердің жыл сайын ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасау жөніндегі белгіленген міндетті іске асыруы, сондай-ақ еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органның қолданыстағы өкілеттіктері шеңберінде жаңа талаптардың қолданылуына мониторинг жүргізу.
2. Реттеуді енгізуге және белгіленген индикаторларға қол жеткізуді бағалауға жауапты уәкілетті орган

Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитеті және оның аумақтық бөлімшелері – белгіленген құзыреті шегінде.

Әлеуметтік әріптестік пен ұжымдық-шарттық қатынастарды дамыту бөлігінде – жұмыс берушілер бірлестіктерімен, кәсіптік одақтармен және жұмыскерлер өкілдерімен өзара іс-қимыл жасау.

4-ҚАДАМ: Пайдалар мен шығындарды салыстырмалы талдау

4.1. Жалпы қоғамға және халыққа әсері
Әрбір реттеуші құралдың және (немесе) талаптың жалпы экономикалық жүйеге әсерінен туындайтын пайдалар мен шығындарды экономикалық жүйенің мынадай элементтерін ескере отырып, еркін нысанда сипаттаңыз:
1. Халықтың денсаулығы мен қауіпсіздігіне (оның ішінде экономикалық қауіпсіздігіне) әсері (халықтың кірістері мен шығыстары, өмір сүру ұзақтығы, кедейлік деңгейі және басқалар).
2. Экологияға әсері.
3. Тұтынушылық таңдаудың өзгеруі.
4. Бөлшек сауда бағаларының өзгеруі.
5. Өзге де мәселелер.
Ұсынылып отырған реттеудің салдарын еркін нысанда болжау қажет.
Бизнес үшін шығындарды «Реттеуші құралдардың және (немесе) талаптардың реттеушілік әсерін талдаудың талдамалық нысанын толтыру жөніндегі түсіндірмедегі» ұсынымдарға сәйкес және 1а-нысан бойынша ақшалай бағалап, есептеңіз.

Пайдалар

Шығындар

Енгізуге ұсынылатын реттеуші құрал/талап

Жалпы қоғамға және халыққа әсері:

• Ұжымдық-шарттық қатынастарды дамыту және жұмыскерлерді ұжымдық шарттармен қамтуды кеңейту үшін қосымша жағдайлар жасау.
• Еңбек жағдайларын, еңбекақы төлеуді, әлеуметтік кепілдіктер мен өтемақыларды келісуге жұмыскерлер мен олардың өкілдерінің қатысуын арттыру.
• Әлеуметтік әріптестік тетіктерін және жұмыскерлер мен жұмыс берушілер арасындағы сындарлы диалогты дамыту.
• Ұжымдық келіссөздерге тұрақты түрде бастамашылық жасау арқылы әлеуметтік-еңбек жанжалдарының алдын алу.
• Ұйымдар қызметінің ерекшеліктерін ескере отырып, жұмыскерлердің қосымша еңбек және әлеуметтік кепілдіктерді келісу мүмкіндіктерін кеңейту.

Ұсынылып отырған реттеудің экологияға, тұтынушылық таңдауға және бөлшек сауда бағаларына тікелей әсері көзделмейді.

Ұсынылып отырған реттеу халық үшін тікелей қаржылық шығындарды көздемейді.

Жұмыскерлер өкілдерінің ықтимал уақыт шығындары жұмыс берушінің тиісті ұсынысы қабылданған жағдайда олардың ұжымдық келіссөздерге қатысуымен байланысты.

Сонымен бірге ұжымдық келіссөздер жүргізу ұжымдық шарттың жасалуына кепілдік бермейді, өйткені оның талаптары тараптардың өзара келісімі бойынша айқындалады.

Қолданыстағы реттеуші құрал/талап

• Жұмыскерлердің ұжымдық келіссөздерге дербес бастамашылық жасау құқығын сақтау.
• Ұжымдық шарт жасасу арқылы еңбек жағдайлары мен әлеуметтік кепілдіктерді келісу мүмкіндігі.
• Келіссөздерді бастау бастамасы болмаған жағдайда жұмыс берушілер мен жұмыскерлерге қосымша міндетті рәсімдердің болмауы.

• Ұжымдық шарт жасалмаған ұйымдарда ұжымдық келіссөздердің мерзімді басталуына кепілдік болмауы.
• Тараптардың бастамасы болмаған жағдайда ұжымдық-шарттық қатынастарды дамыту мүмкіндіктерінің шектеулі болуы.
• Ұжымдық келіссөздер шеңберінде талқылануы мүмкін әлеуметтік-еңбек келіспеушіліктерінің туындау тәуекелінің сақталуы.

Қорытынды:

Ұсынылып отырған реттеу әлеуметтік әріптестікті дамытуға, жұмыскерлердің еңбек қатынастарын ұжымдық-шарттық реттеуге қатысу мүмкіндіктерін кеңейтуге және әлеуметтік-еңбек жанжалдарының алдын алу үшін қосымша жағдайлар жасауға бағытталған.

4.2. Бизнеске әсері
Әрбір реттеуші құралдың және (немесе) талаптың бизнеске әсерінен туындайтын пайдалар мен шығындарды міндетті түрде мыналарды ескере отырып, еркін нысанда сипаттаңыз:
Кәсіпорындардың өнімділігі мен бәсекеге қабілеттілігіне, олардың табыстылығы мен орнықтылығына, оның ішінде инновацияларға және дамуына әсері және басқалар.
Бұл ретте мынадай көрсеткіштер бойынша болжамды есеп жүргізу қажет:
өндірілген өнім көлемі;
ресурстарға жұмсалатын шығындар;
кәсіпорын жұмыскерлерінің саны;
орташа жылдық кіріс;
салық аударымдары;
кәсіпорын жұмыскерлерінің жалақысы;
мемлекеттік сатып алудағы шағын және орта бизнестің үлесі;
экспорт;
өзге де көрсеткіштер.
Бизнес үшін шығындарды «Реттеуші құралдардың және (немесе) талаптардың реттеушілік әсерін талдаудың талдамалық нысанын толтыру жөніндегі түсіндірмедегі» ұсынымдарға сәйкес және 1б-нысан бойынша ақшалай бағалап, есептеңіз.

Пайдалар

Шығындар

Енгізуге ұсынылатын реттеуші құрал/талап

Шағын бизнес субъектілері

• Жұмыскерлерінің штат саны 500 адам және одан аз жұмыс берушілер үшін қосымша міндетті рәсімдер енгізілместен ұжымдық келіссөздердің қолданыстағы тәртібін сақтау.

• Белгіленген штат санының шегіне жетпейтін жұмыс берушілерде ұсынылып отырған талап бойынша қосымша шығындар туындамайды.

Орта бизнес субъектілері

Жұмыскерлерінің штат саны 500 адам және одан аз ұйымдар үшін міндетті жыл сайынғы мерзімділік белгілемей, жұмыс берушілер мен жұмыскерлердің ұжымдық келіссөздерге дербес бастамашылық жасау құқығын сақтау.

Жұмыскерлер санының белгіленген өлшемшартына сәйкес келмейтін жұмыс берушілер үшін қосымша шығындар көзделмейді.

Ірі бизнес субъектілері

• Ұйым деңгейінде әлеуметтік әріптестік тетіктерін дамыту.
• Еңбекақы төлеу, еңбекті ұйымдастыру және әлеуметтік кепілдіктер мәселелері бойынша жұмыскерлер мен жұмыс берушілердің мүдделерін келісу үшін жағдайлар жасау.
• Жұмыскерлер өкілдерімен тұрақты өзара іс-қимыл арқылы әлеуметтік-еңбек жанжалдарының алдын алу мүмкіндігі.

Қосымша шығындар негізінен кадрлық, заңдық және өзге де уәкілетті бөлімшелер жұмыскерлерінің ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсынысты дайындауға және жолдауға жұмсайтын жұмыс уақытымен байланысты.

Жұмыскерлердің өкілдері болмаған жағдайда шығындар өкілдерді сайлау құқығы туралы жазбаша ақпаратты дайындауға және таратуға байланысты болады.

Бұл ретте ұсынылып отырған норма ұжымдық шартты міндетті түрде жасасуды, қосымша төлемдер белгілеуді, жабдық сатып алуды, рұқсаттар алуды немесе жаңа құрылымдық бөлімшелер құруды көздемейді.

Ұжымдық келіссөздер басталған жағдайда тараптар өкілдерінің қатысуына байланысты ұйымдастырушылық және уақыт шығындары туындауы мүмкін. Мұндай шығындар келіссөздердің нақты өткізілуіне және ұзақтығына тәуелді.

1а-нысан бойынша бизнеске арналған шығындар

Қолданыстағы реттеуші құрал/талап

Шағын бизнес субъектілері

ұжымдық келіссөздерге ерікті түрде бастамашылық жасаудың қолданыстағы тетігін сақтау.

ұсынылып отырған реттеуге байланысты қосымша шығындар жоқ.

Орта бизнес субъектілері

жұмыскерлер мен олардың өкілдерінің ұсыныстарын ескере отырып, ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасау қажеттілігін дербес айқындау мүмкіндігі.

тараптардың бастамасы болмаған жағдайда ұжымдық шарттың болмау ықтималдығы сақталады.

Ірі бизнес субъектілері

• Жұмыскерлер тарапынан тиісті ұсыныс болмаған жағдайда жыл сайын ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасау міндетінің болмауы.
• Тараптардың кез келгенінің бастамасымен келіссөздер процесін ұйымдастыру мүмкіндігі.

• Ұжымдық-шарттық реттеу мәселелері бойынша тараптардың тұрақты өзара іс-қимылы болмау тәуекелінің сақталуы.
• Тараптардың бастамасы болмаған жағдайда ұжымдық келіссөздер арқылы әлеуметтік-еңбек жанжалдарының алдын алу мүмкіндіктерінің шектеулі болуы.
• Әлеуметтік-еңбек келіспеушіліктерінің туындауы мен өршуі салдарынан ықтимал жанама экономикалық шығындар.

1а-нысан бойынша бизнеске арналған шығындар

Қорытынды

Ұсынылып отырған реттеу негізінен ұжымдық шарты жоқ, жұмыскерлерінің штат саны 500 адамнан асатын ірі жұмыс берушілер үшін қосымша ұйымдастырушылық міндеттерді көздейді.

Негізгі қосымша шығындар әкімшілік және уақыттық сипатта болады әрі ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсынысты жыл сайын дайындауға және жолдауға немесе жұмыскерлерді жазбаша хабардар етуге байланысты.

Мұндай шығындар шектеулі болады деп болжанады, өйткені міндетті орындау үшін жабдық сатып алу, рұқсаттар алу немесе жеке құрылымдық бөлімшелер құру талап етілмейді.

Ұсынылып отырған норма өндіріс көлеміне, экспортқа, салық аударымдарына, жалақы мөлшеріне және жұмыскерлер санына тікелей міндетті әсер белгілемейді. Ықтимал жанама өзгерістер ұжымдық келіссөздердің нақты нәтижелеріне байланысты болады.

4.3. Мемлекеттік билік органдарына және экономикалық жүйеге әсері
Әрбір реттеуші құралдың және (немесе) талаптың мемлекеттік билік органдарына және жалпы қоғамға әсерінен туындайтын пайдалар мен шығындарды міндетті түрде мыналарды ескере отырып, еркін нысанда сипаттаңыз:
1. Ел бюджетіне әсері (салық түсімдерінің өсуі).
2. Қылмысқа, оның ішінде экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне әсері.
3. Тауарлардың, көрсетілетін қызметтердің, капитал мен жұмыс күшінің еркін қозғалысына, сондай-ақ халықаралық сауда мен халықаралық инвестициялар ағындарына әсері.
4. Экономикалық өсуге жалпы ықпалы.
5. Жұмыспен қамтуға және жұмыс орындарына әсері.
6. Өзге де мәселелер.
Реттеуді әкімшілендіруге жұмсалатын шығындарды «Реттеуші құралдардың және (немесе) талаптардың реттеушілік әсерін талдаудың талдамалық нысанын толтыру жөніндегі түсіндірмедегі» ұсынымдарға сәйкес және 1а-нысан бойынша ақшалай бағалап, есептеңіз.

Пайдалар

Шығындар

Енгізуге ұсынылатын реттеуші құрал/талап

• Әлеуметтік әріптестікті дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру үшін қосымша жағдайлар жасау.
• Еңбек қатынастарын ұжымдық-шарттық реттеу тетіктерінің тиімділігін арттыру.
• Жұмыскерлерді ұжымдық шарттармен қамтуды мониторингтеу мүмкіндіктерін кеңейту.
• Әлеуметтік-еңбек жанжалдарының алдын алу үшін қосымша алғышарттар қалыптастыру.
• Мемлекеттік органдардың жұмыс берушілер бірлестіктерімен және жұмыскерлер өкілдерімен өзара іс-қимылын жетілдіру.

Ұсынылып отырған реттеу халықаралық саудаға, тауарлардың, көрсетілетін қызметтердің және капиталдың қозғалысына, сондай-ақ инвестициялар ағындарына тікелей әсер етуді көздемейді.

Еңбек қатынастарының тұрақтылығын арттыру және әлеуметтік-еңбек жанжалдарының алдын алу арқылы экономикалық жүйеге оң жанама әсер етуі мүмкін.

• Жобада жаңа мемлекеттік органдар құру, жекелеген рұқсат беру рәсімдерін енгізу немесе қосымша ақпараттық жүйелер қалыптастыру көзделмейді.
• Ұсынылып отырған реттеуді әкімшілендіру еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган мен мемлекеттік еңбек инспекциясының қолданыстағы өкілеттіктері шеңберінде жүзеге асырылады деп көзделеді.
• Қосымша ұйымдастырушылық шығындар ақпараттық-түсіндіру жұмысын жүргізумен және жұмыс берушілердің жаңа талаптарды сақтауын талдаумен байланысты болуы мүмкін.

1б-нысан бойынша әкімшілендіруге жұмсалатын шығындар

Қолданыстағы реттеуші құрал/талап

• Ұжымдық келіссөздер мен ұжымдық шарттарды мониторингтеудің қолданыстағы тетігінің болуы.
• Жұмыс берушілер үшін қосымша міндетті рәсімдер енгізбей, әлеуметтік әріптестік саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру мүмкіндігі.
• Жаңа талапты енгізу бойынша қосымша іс-шаралар жүргізу қажеттілігінің болмауы.

• Ұжымдық-шарттық қатынастардың дамуы тараптардың бастамасына тәуелді болып қалуы.
• Ұжымдық шарттары жоқ ұйымдарда жұмыс берушілердің келіссөздерге мерзімді бастамашылық жасауының белгіленген тетігінің болмауы.
• Қолданыстағы реттеу арқылы жұмыскерлерді ұжымдық шарттармен қамтуды арттыру мүмкіндіктерінің шектеулі болуы.

1б-нысан бойынша әкімшілендіруге жұмсалатын шығындар

Қорытынды

Ұсынылып отырған реттеу әлеуметтік әріптестік пен еңбек қатынастарын ұжымдық-шарттық реттеудің қолданыстағы тетіктерін жетілдіруге бағытталған.

Оны іске асыру жаңа мемлекеттік органдар құруды немесе мемлекеттік әкімшілендірудің дербес рәсімдерін енгізуді көздемейді.

Заң жобасында қосымша бюджеттік қаржы бөлу тікелей көзделмейді.

5-ҚАДАМ: Бағалау және мониторинг индикаторлары

1-қадамның 2-тармағында көрсетілген «проблеманың бар екенін дәлелдейтін және оның ауқымын көрсететін деректерді» ескере отырып, индикаторларды айқындаңыз.

1-индикатор

Ұжымдық шарты жоқ, жұмыскерлерінің штат саны 500 адамнан асатын ұйымдардың ішінен жұмыс берушілері жыл сайын жұмыскерлердің өкілдеріне ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсыныс жолдайтын ұйымдардың үлесі.

2-индикатор

Ұжымдық шарты және жұмыскерлерінің өкілдері жоқ, жұмыскерлерінің штат саны 500 адамнан асатын ұйымдардың ішінен жұмыс берушілері жыл сайын жұмыскерлерді ұжымдық келіссөздер жүргізу үшін өкілдерді сайлау құқығы туралы жазбаша хабардар ететін ұйымдардың үлесі.

3-индикатор

Ұжымдық шарттар жасалған, жұмыскерлерінің штат саны 500 адамнан асатын ұйымдардың үлесі осы санаттағы ұйымдардың жалпы санына қатысты.

Аталған индикаторларды сандық мәнде көрсетіңіз.

1-индикатор

Нысаналы мән – тиісті міндет қолданылатын ұйымдардың 100%-ы, ұсынылып отырған реттеу қолданысқа енгізілгеннен кейінгі алғашқы толық күнтізбелік жылдан бастап.

2-индикатор

Нысаналы мән – жұмыскерлерінің өкілдері жоқ және жазбаша хабардар ету міндеті қолданылатын ұйымдардың 100%-ы, ұсынылып отырған реттеу қолданысқа енгізілгеннен кейінгі алғашқы толық күнтізбелік жылдан бастап.

3-индикатор

Қолда бар мәліметтерге сәйкес, 2 608 ірі кәсіпорынның 1 459-ында ұжымдық шарт жасалған.

Осылайша, 1 149 ірі кәсіпорында ұжымдық шарттар жоқ.

Аталған индикатордың бастапқы және нысаналы мәндерін белгілеу үшін жұмыскерлерінің штат саны 500 адамнан асатын ұйымдар санын және олардың ұжымдық шарттармен нақты қамтылу деңгейін айқындау қажет.

Ұсынылып отырған реттеуді іске асыру нәтижесінде аталған көрсеткіштің оң серпіні болжанады.

Мониторинг жүргізу әдістерін көрсетіңіз (мемлекеттік статистика немесе ведомстволық деректер негізінде статистикалық талдау, әлеуметтік сауалнамалар, сарапшылық сұхбат).

1-индикатор

Жұмыс берушілердің ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсыныстарды жолдауы жөніндегі мәліметтерін талдау, заңнамада көзделген іс-шаралар шеңберінде растайтын құжаттарды зерделеу, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ведомстволық деректерін пайдалану.

2-индикатор

Жұмыскерлерді өкілдерді сайлау құқығы туралы жазбаша хабардар етуді растайтын құжаттарды талдау, ведомстволық деректерді және еңбек заңнамасының сақталуына мониторинг жүргізудің қолданыстағы тетіктері шеңберінде алынған мәліметтерді пайдалану.

3-индикатор

Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы деректерінің және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ұжымдық шарттардың болуы туралы ведомстволық мәліметтерінің негізінде статистикалық талдау жүргізу.

Реттеуші құралды қайта қараудың ұсынылатын мерзімі.

Ұжымдық шарт болмаған жағдайда жұмыскерлерінің штат саны 500 адамнан асатын жұмыс берушілердің жыл сайын ұжымдық келіссөздерге бастамашылық жасау жөніндегі міндетті талабы қолданысқа енгізілгеннен кейін 3 жыл өткен соң.

6-ҚАДАМ: Өзін-өзі реттеуді енгізу – қолданылмайды
* міндетті мүшелікке (қатысуға) негізделген өзін-өзі реттеу енгізілген жағдайда толтырылады

6.1 Өзін-өзі реттеудің оңтайлы құрылымын таңдау

Қызметтің ортақтығын, саланы, экономикалық қызмет түрлерін, өндірілген тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) нарығын негізге ала отырып, ұйымдардың міндетті өзін-өзі реттеуі енгізілетін қызмет саласын (бұдан әрі – ӨРҰ) таңдауды негіздеу.

Өзін-өзі реттеу енгізу жоспарланып отырған саладағы кәсіптік немесе кәсіпкерлік қызметтің қолданыстағы субъектілерінің соңғы 5 жыл бойынша жылдарға бөлінген саны.
Өзін-өзі реттеу енгізу жоспарланып отырған саладағы кәсіптік немесе кәсіпкерлік қызметтің қолданыстағы субъектілерінің соңғы 5 жыл бойынша жылдарға бөлінген саны.

Міндетті ӨРҰ енгізілетін қызмет саласының мемлекеттік функцияларды іске асырумен байланысын немесе мемлекеттік органдар орындайтын белгілі бір функцияларды беру қажеттілігін негіздеу.

Нарықтың міндетті өзін-өзі реттеуді енгізуге дайындығын талдау (еркін нысанда толтырылады).

Өндірілетін тауарларға (жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге) қойылатын талаптарды қамтитын техникалық регламенттердің, стандарттардың және өзге де нормативтік құқықтық актілердің тізбесі.

Талданатын саладағы қауымдастық (одақ), қоғамдық ұйым немесе Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өзге де ұйымдық-құқықтық нысандағы қолданыстағы коммерциялық емес ұйымдардың, оның ішінде өзін-өзі реттейтін ұйымдардың соңғы 5 жыл бойынша жылдарға бөлінген тізбесі мен орналасқан жері.

Әрбір қолданыстағы коммерциялық емес ұйым немесе өзін-өзі реттейтін ұйым бойынша мыналарды көрсету қажет:
талдау жүргізілген сәтте осындай коммерциялық емес ұйымның құрамына кіретін субъектілер саны; осы коммерциялық емес ұйымның, өзін-өзі реттейтін ұйымның мүшелері өндірген тауарлардың, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің көлемі және оның талданатын сала нарығындағы өндірілген тауарлардың (жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің) жалпы көлеміндегі үлесі.

6.2 Міндетті мүшелікке (қатысуға) негізделген өзін-өзі реттеуді енгізу арқылы ұсынылып отырған реттеудің нәтижелілігін болжау

Реттеудің нәтижелілігін бағалаудың 5 балдық жүйесі
5 – қаралатын саладағы/аядағы қызметтің барлық спектрі қамтылады; қоғам өзін-өзі реттейтін ұйымның саланы/аяны дербес реттеуіне және белгіленген стандарттар мен қағидалардың сақталуын бақылауына сенім білдіреді; шағымдар мен жанжалдарды қарау тетіктері бар; өңірлермен тұрақты байланыс жүйесі жұмыс істейді.
Қаралатын салада/аяда міндетті мүшелігі бар қолданыстағы коммерциялық емес ұйымдар бар.
4 – қаралатын саладағы/аядағы қызметтің барлық спектрі қамтылады; қоғам өзін-өзі реттейтін ұйымның саланы/аяны дербес реттеуіне және белгіленген стандарттар мен қағидалардың сақталуын бақылауына сенім білдіреді; шағымдар мен жанжалдарды қарау тетіктері бар; өңірлермен байланыс ішінара қамтамасыз етілген.
Қаралатын салада/аяда міндетті мүшелігі бар қолданыстағы коммерциялық емес ұйымдар бар.
3 – қаралатын саладағы/аядағы қызметтің барлық спектрі қамтылады; өзін-өзі реттейтін ұйымның саланы/аяны дербес реттеуі мен белгіленген стандарттар және қағидалардың сақталуын бақылауы қалыптасу сатысында; шағымдар мен жанжалдарды қарау тетіктері бар; өңірлермен байланыс жоқ.
Қаралатын салада/аяда міндетті мүшелігі бар қолданыстағы коммерциялық емес ұйымдар бар.
2 – қаралатын саладағы/аядағы қызмет спектрі ішінара қамтылады; өзін-өзі реттейтін ұйымның саланы/аяны дербес реттеуі мен белгіленген стандарттар және қағидалардың сақталуын бақылауы қалыптасу сатысында; шағымдар мен жанжалдарды қарау тетіктері бар; өңірлермен байланыс жоқ.
Қаралатын салада/аяда міндетті мүшелігі бар қолданыстағы коммерциялық емес ұйымдар бар.
1 – қаралатын саладағы/аядағы қызмет ішінара қамтылады; өзін-өзі реттейтін ұйымның саланы/аяны дербес реттеуі және белгіленген стандарттар мен қағидалардың сақталуын бақылауы қалыптасу сатысында; шағымдар мен жанжалдарды қарау тетіктері жоқ; өңірлермен байланыс жоқ.
Қаралатын салада/аяда міндетті мүшелігі бар қолданыстағы коммерциялық емес ұйымдар бар.

6.3 Нәтижелілік бойынша рейтинг

Нәтижелілік балы (5 балдық жүйе)

Тиісті балды беруді түсіндіру

1-балама
Екі және одан көп, нақты саны көрсетіледі _____ (қолданыстағылардың базасында)

2-балама
Өзге өзін-өзі реттейтін ұйым (мысалы, қолданыстағы бірнеше өзін-өзі реттейтін ұйымды біріктіру арқылы бір ұйым құру және басқалар).

6.4 Міндетті мүшелікке (қатысуға) негізделген өзін-өзі реттейтін ұйымның құрылымы

Міндетті ӨРҰ-ға мүшелік:
Заңды тұлғалар/жеке тұлғалар

Кәсіптік қызметті жүзеге асыратын жеке тұлғалардың мүшелігі таңдалған жағдайда, жеке тұлғаның аталған құқығын көздейтін нормативтік құқықтық акт көрсетіледі.

7-ҚАДАМ: Заңдық жауаптылықты енгізу – қолданылмайды

7.1 Заңдық жауаптылық шараларының жазалаушылық сипатта болуына жол бермеу

7.1.1 Кірістер көлемі санаттар бөлінісінде:
шағын кәсіпкерлік субъектісі –
орта кәсіпкерлік субъектісі –
ірі кәсіпкерлік субъектісі –

7.1.2 Заңдық жауаптылық енгізілетін салалардағы кәсіпорындарда және (немесе) кәсіптер бөлінісінде орташа жалақы –

7.2 Заңдық жауаптылық мөлшерлерінің ақылға қонымды арақатынасы

Заңдық жауаптылықтың және мемлекеттік мәжбүрлеу шараларының қолданыстағы түрлері

7.3 Әкімшілік айыппұлды есептеу және оның негіздемесі

Ұсынылатын айыппұл мөлшері:
шағын кәсіпкерлік субъектісі –
орта кәсіпкерлік субъектісі –
ірі кәсіпкерлік субъектісі –
лауазымды адам –

Ұсынылатын айыппұл мөлшерінің негіздемесі

1-кесте

Жылына жұмыс уақыты шығындарының құны (адам-күнді біліктілігіне сәйкес жалақыға көбейту)

Қорытынды

Есептілікті алу және талдау

Қосымша есептілік енгізілмейді.

0 теңге

Тексерулер жүргізу

Мемлекеттік еңбек инспекциясының қолданыстағы өкілеттіктері шеңберінде жүзеге асырылады.

0 теңге қосымша шығын

Рұқсаттар беру

Көзделмейді.

0 теңге

Бақылаудың өзге де нысандары (көрсетіңіз)

Бақылаудың қосымша нысандары енгізілмейді.

0 теңге қосымша шығын

5 жылдағы жиынтық

Мемлекеттік әкімшілендірудің жаңа рәсімдері көзделмейді.

0 теңге қосымша бюджет шығысы

1-кесте

Жылына жұмыс уақыты шығындарының құны (адам-күнді біліктілігіне сәйкес жалақыға көбейту)

Қорытынды

Есептілікті алу және талдау

Жұмыс берушілер үшін қосымша міндетті есептілікті енгізу көзделмейді.

0 теңге

Тексерулер жүргізу

Жаңа талаптың сақталуын жеке тексеру түрін құрмай, мемлекеттік еңбек инспекциясының қолданыстағы өкілеттіктері шеңберінде қарау көзделеді.

0 теңге қосымша шығын

Рұқсаттар беру

Көзделмейді.

0 теңге

Бақылаудың өзге де нысандары (көрсетіңіз)

Бақылаудың қосымша нысандары енгізілмейді. Қолданыстағы қызмет шеңберінде ақпараттық-түсіндіру жұмысы жүргізілуі мүмкін.

0 теңге қосымша шығын

5 жылдағы жиынтық

Мемлекеттік әкімшілендірудің жаңа рәсімдері көзделмейді.

0 теңге қосымша бюджет шығысы

Иә

Жоқ

Өндіріс құралдарына инвестициялар, үй-жайларды өзгерту, зертханалар, персоналды оқыту, өзге де қажетті әкімшілік емес шығындар

х

Тәуелсіз сараптамалар, бағалаулар, қорытындылар үшін үшінші тұлғалардың қызметтерін пайдалану қажеттілігі

х

Мемлекетке мерзімді есептілік ұсыну (немесе есептілікті ұлғайту)

х

Мамандандырылған мемлекеттік тексерулер субъектісіне айналу (немесе қолданыстағы тексеру режимін не санкцияларды қатаңдату)

х

Мемлекеттік органдардан анықтамалар мен рұқсаттар алу

х

Өзге де: жыл сайын ұжымдық келіссөздерді бастау туралы ұсыныс жолдау не жұмыскерлерді жазбаша хабардар ету

х

1-кесте

Біржолғы инвестициялар

Техникалық қызмет көрсетуге және күтіп-ұстауға жұмсалатын шығындар (жылына)

Қорытынды

Өндіріс құралдарына инвестициялар, үй-жайларды өзгерту, зертханалар, персоналды оқыту

0 теңге

0 теңге

0 теңге

5 жылдағы шығындар

0 теңге

0 теңге

0 теңге

2-кесте

Сараптамалар мен қорытындыларға арналған шығындар

Үшінші тұлғалардың мерзімді қызмет көрсетуі (жылына)

Қорытынды

Тәуелсіз сараптамалар, бағалаулар, қорытындылар үшін үшінші тұлғалардың қызметтерін пайдалану қажеттілігі

0 теңге

0 теңге

0 теңге

5 жылдағы шығындар

0 теңге

0 теңге

0 теңге

3-кесте

Мемлекеттік баждар

Жылына жұмыс уақыты шығындарының құны (адам-күнді біліктілігіне сәйкес жалақыға көбейту)

Қорытынды

Мемлекетке мерзімді есептілік ұсыну

0 теңге

0 теңге

0 теңге

5 жылдағы шығындар

0 теңге

0 теңге

0 теңге

4-кесте

Жылына тексерушілермен жұмыс істеуге жұмсалатын жұмыс уақытының құны (адам-күнді біліктілігіне сәйкес жалақыға көбейту)

Ықтимал айыппұл санкциялары (айыппұл мөлшері оны салу ықтималдығына көбейтіледі), жылына

Қорытынды

Мемлекеттік тексерулер (балама бойынша мамандандырылған)

0 теңге қосымша шығын.

Жаңа санкциялар бойынша 0 теңге

0 теңге қосымша шығын.

5 жылдағы шығындар

0 теңге қосымша шығын.

0 теңге қосымша шығын.

0 теңге қосымша шығын.

5-кесте

Мемлекеттік баждар, құжаттар үшін өзге де тікелей төлемдер

Оларды алуға жұмсалатын жұмыс уақытының құны (адам-күнді біліктілігіне сәйкес жалақыға көбейту), жылына

Қорытынды

Рұқсаттар мен өзге де мемлекеттік құжаттарды алу

0 теңге

0 теңге

0 теңге

5 жылдағы шығындар

0 теңге

0 теңге

0 теңге

6-кесте

Өзін-өзі реттейтін ұйым құруға байланысты шығындар

Өзін-өзі реттейтін ұйым жұмыскерлерінің жұмыс уақыты шығындарының құны (адам-күнді біліктілігіне сәйкес жалақыға көбейту), жылына

Мүліктік жауаптылықты қамтамасыз ету

Қорытынды

Міндетті мүшелікке (қатысуға) негізделген өзін-өзі реттеуді енгізуге байланысты шығындар

0 теңге

0 теңге

0 теңге

0 теңге.

5 жылдағы шығындар

0 теңге

0 теңге

0 теңге

0 теңге.

7-кесте

Жылдық жарналар сомасы

Сақтандыру компаниясымен шарт жасасуға жұмсалатын жұмыс уақытының құны (адам-күнді біліктілігіне сәйкес жалақыға көбейту), жылына

Қорытынды

Азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыруды енгізуге байланысты шығындар

0 теңге

0 теңге

0 теңге

5 жылдағы шығындар

0 теңге

0 теңге

0 теңге