Часто задаваемые вопросы по внеочередным выборам депутатов маслихатов Республики Казахстан

Қазақстан Республикасы мәслихаттары депутаттарының кезектен тыс сайлауы бойынша жиі қойылатын сұрақтар

Часто задаваемые вопросы по внеочередным выборам депутатов маслихатов Республики Казахстан

1

Қазақстан Республикасында мәслихат депутаттарының сайлауы қашан өтеді?

Когда состоятся выборы депутатов маслихатов Республики Казахстан?

2026 жылғы 29 қарашада Қазақстан Республикасы мәслихаттары депутаттарының кезектен тыс сайлауы өтеді. Сайлау науқаны барысында астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, аудандардың және облыстық маңызы бар қалалардың 228 мәслихатына 3 447 депутат сайланады.

 

29 ноября 2026 года состоятся внеочередные выборы депутатов маслихатов Республики Казахстан. В ходе избирательной кампании предстоит избрать 3 447 депутатов в 228 маслихатов столицы, областей, городов республиканского значения, районов и городов областного значения.

2

Мәслихаттар дегеніміз не және олардың депутаттары қалай сайланады?

 

Что такое маслихаты и как избираются их депутаты?

Мәслихаттар – тиісті әкімшілік-аумақтық бөліністегі халықтың еркін білдіретін және оны іске асыру бойынша қажетті шараларды белгілейтін, сондай-ақ олардың жүзеге асырылуын бақылайтын жергілікті өкілді органдар.

Мәслихаттар депутаттарының өкілеттік мерзімі – бес жыл.

Мәслихат депутаттары жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру арқылы сайланады.

Маслихаты – местные представительные органы, выражающие волю населения, соответствующих административно-территориальных единиц и определяющие меры необходимые для её реализации, а также контролирующие их осуществление.

Срок полномочий депутатов маслихатов – пять лет.

Депутаты маслихатов избираются на основе всеобщего, равного и прямого избирательного права при тайном голосовании.

3

Кім мәслихат депутаты болып сайлана алады?

 

Кто может быть избран депутатом маслихата?

Қазақстан Республикасының 20 жасқа толған азаматы мәслихат депутаты бола алады.

Сот іс-әрекетке қабілетсіз деп таныған, сондай-ақ сот үкімі бойынша бас бостандығынан айыру орындарында отырған азаматтардың;

сотталғандығы заңмен белгіленген тәртіппен өтелмеген немесе алып тасталмаған адамның;

сыбайлас жемқорлық қылмыс және сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасауда кінәсін сот заңда белгіленген тәртіппен таныған адамның сайлануға құқығы жоқ.

 

Депутатом маслихата может быть избран гражданин Республики Казахстан, достигший 20 лет.

Не имеют права быть избранными граждане, признанные судом недееспособными, а также содержащиеся в местах лишения свободы по приговору суда;

лица, имеющие судимость, которая не погашена или не снята в установленном законом порядке;

лица, вина которых в совершении коррупционного преступления и коррупционного правонарушения в установленном законом порядке признана судом.

4

Мәслихат депутаттары қандай сайлау жүйесі бойынша сайланады?

 

По какой избирательной системе избираются депутаты маслихатов?

Астана, облыстар және республикалық маңызы бар қалалар мәслихаттарының депутаттары аралас сайлау жүйесі бойынша сайланады. Біртұтас аумақтық сайлау округінің аумағы бойынша пропорционалды өкілдік жүйесі бойынша депутаттардың жартысы, екінші жартысы - бірмандатты аумақтық сайлау округтері бойынша сайланады.

Аудандар мен қалалар мәслихаттарының депутаттары бірмандатты аумақтық сайлау округтері бойынша сайланады.

Мәслихаттар депутаттығына:

- партиялық тізімдер бойынша сайланатын кандидаттарды ұсыну құқығы – саяси партияларға;

- бірмандаттық аумақтық сайлау округтер бойынша сайланатын кандидаттарды ұсыну құқығы – саяси партияларға, қоғамдық бірлестіктерге, сондай-ақ егер жарғыда тиісті өкілеттік көзделген болса, олардың құрылымдық бөлімшелеріне (филиалдары мен өкілдіктеріне) және өзін-өзі ұсыну арқылы азаматтарға тиесілі.

Аумақтық сайлау округі бойынша бір саяси партиядан бір ғана тізімді тіркеуге жол беріледі, онда әйелдер мен жастардың саны жиынтығында, оған енгізілген адамдардың жалпы санының кемінде отыз пайызын құрауға тиіс.

Ешкім біреуден артық сайлау округінде кандидат болып ұсыныла алмайды.

 

Депутаты маслихатов столицы, областей и городов республиканского значения избираются по смешанной избирательной системе. По системе пропорционального представительства по территориии единого территориального избирательного округа избирается половина депутатов, другая половина - по одномандатным территориальным избирательным округам.

Депутаты маслихатов районов и городов избираются по одномандатным территориальным избирательным округам.

Право выдвижения кандидатов в депутаты маслихатов принадлежит:

- избираемых по партийным спискам – политическим партиям;

- избираемых по одномандатным территориальным избирательным округам – политическим партиям, общественным объединениям, а также их структурным подразделениям (филиалам и представительствам) в случае, если соответствующее полномочие предусмотрено в уставе, и гражданам путем самовыдвижения.

К регистрации по территориальному избирательному округу допускается только один список от одной политической партии, в котором количество женщин и молодежи по совокупности должно составлять не менее тридцати процентов от общего числа включенных в него лиц.

Никто не может быть выдвинут кандидатом более чем в одном избирательном округе.

5

Сайлаушылар өздерінің сайлаушылар тізіміне енгізілгенін қашан және қайдан тексере алады?

 

Когда и где избиратели могут проверить свое включение в список избирателей?

2026 жылғы 13 қарашадан бастап сайлаушыларға нақты сайлау учаскесіндегі сайлаушылар тізіміндегі немесе тиісті әкімдіктің колл-орталығы арқылы өзі туралы деректерді тексеру мүмкіндігі беріледі.

 

С 13 ноября 2026 года избирателям будет предоставлена возможность проверить данные о себе в списке избирателей на конкретном избирательном участке или через колл-центр соответствующего акимата.

6

Неліктен мәслихат депутаттарын сайлауда сайлау бюллетеньдері түрлі түсті болады?

 

 

Почему избирательные бюллетени на выборах депутатов маслихатов будут разных цветов?

2026 жылғы 29 қарашада өтетін мәслихат депутаттарының кезектен тыс сайлауында бюллетеньдердің түсі мәслихат деңгейіне және депутаттарды сайлау тәсіліне қарай ерекшеленеді. Бұл сайлаушыларға бюллетеньдерді оңай ажыратуға мүмкіндік береді.

Сайлау бюллетеньдері төрт түсте болады:

·    Көгілдір – астананың, облыстардың, және республикалық маңызы бар қалалардың мәслихаттары депутаттарын партиялық тізімдер бойынша сайлау үшін.

 

 

На внеочередных выборах депутатов маслихатов 29 ноября 2026 года избирательные бюллетени будут различаться по цвету в зависимости от уровня маслихата и способа избрания депутатов. Это позволит избирателям легче различать бюллетени.

Предусмотрены четыре цвета:

·    Голубой - для голосования за кандидатов, выдвинутых политическими партиями на выборах депутатов маслихатов столицы, областей и городов республиканского значения.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

·    Жасыл – астананың, облыстардың,  және республикалық маңызы бар қалалардың мәслихаттары депутаттарын бірмандатты аумақтық сайлау округтері бойынша сайлау үшін.

 

·    Зеленый - для голосования за кандидатов по одномандатным округам на выборах депутатов маслихатов столицы, областей и городов республиканского значения.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Күлгін – облыстық маңызы бар қалалар мәслихаттарының депутаттарын сайлау үшін.

 

·    Пурпурный - для выборов депутатов маслихатов городов областного значения.

 

 

 

 

 

·    Қызғылт сары – аудандық мәслихаттардың депутаттарын сайлау үшін.

·    Оранжевый - для выборов депутатов районных маслихатов.

Барлық бюллетеньдер А5 форматында дайындалады. Оларда дауыс беруге қажетті мәліметтер, «Бәріне қарсымын» деген жол және белгі қоюға арналған орындар болады.

 

Все бюллетени будут изготовлены в формате А5, содержать необходимые сведения для голосования, строку «Против всех» и место для проставления отметки.

 

Источник: https://www.gov.kz/memleket/entities/zhambyl-sarysu/documents/details/1103015?lang=ru