Микробқа қарсы препараттарға төзімділік (МПТ) — қазіргі денсаулық сақтау саласындағы ең күрделі қауіптердің бірі. Бұл микроорганизмдер (бактериялар, вирустар, саңырауқұлақтар және паразиттер) бұрын оларды тиімді жойған препараттарға жауап беруді тоқтатқан кезде пайда болады. Нәтижесінде инфекцияларды емдеу қиындай түседі, асқыну, өлім және аурудың таралу қаупі артады.
Инфекциялармен күрестегі маңызды құралдардың бірі әлі де антибиотиктік профилактика болып табылады. Алайда оны дұрыс қолданбау, керісінше, антибиотиктерге төзімділіктің (резистенттіліктің) дамуын жеделдетуі мүмкін.
МПТ табиғи түрде дамиды, бірақ оның таралуы келесі факторлардың әсерінен айтарлықтай жылдамдайды:
- антибиотиктерді шамадан тыс және негізсіз қолдану;
- өз бетінше ем қабылдау;
- дәрі мөлшерінің (дозасының) және емдеу ұзақтығының дұрыс сақталмауы;
- ауыл шаруашылығында антибиотиктерді қолдану;
- медициналық мекемелерде инфекциялық бақылаудың жеткіліксіздігі.
Төзімді микроорганизмдер адамнан адамға, сондай-ақ қоршаған орта арқылы да таралуы мүмкін.
Сарапшылардың бағалауы бойынша, тиімді шаралар қабылданбаса, XXI ғасырдың ортасына қарай МПТ әлемдегі өлім-жітімнің жетекші себептерінің біріне айналуы мүмкін.
Антибиотикопрофилактика — инфекцияларды емдеу үшін емес, олардың дамуын болдырмау мақсатында антибиотиктерді қолдану.
Антибиотиктерді ұтымсыз қолдану мына жағдайларға әкеледі:
- бактериялардың төзімді штаммдарының түзілуіне;
- қалыпты микрофлораның бұзылуына;
- жанама әсерлердің пайда болу қаупінің артуына;
- қайталама инфекциялардың дамуы.
Есте сақтау маңызды: алдын-алу асептика мен антисептиктердің қатаң шараларын алмастырмауы керек.
МПТ даму қаупін азайту үшін келесі принциптерді сақтау қажет:
- антибиотиктерді тек көрсеткіштер болған жағдайда ғана тағайындау;
- болжамды қоздырғышты ескере отырып, препаратты таңдау;
- дұрыс дозаны және ұзақтығын сақтау;
- антибиотиктердің кең спектрін қолдануды шектеу;
- терапияны бақылау және қайта қарау.
Антимикробтық резистенттілік — дәрігерлердің, пациенттердің және денсаулық сақтау жүйесінің бірлескен күш-жігерін талап ететін жаһандық мәселе. Антибиотиктік профилактика маңызды құрал болып қала береді, бірақ ол тек дұрыс және негізделген түрде қолданылған жағдайда ғана тиімді.
Антибиотиктерді ұтымды қолдану бүгінгі күні — болашақта инфекцияларды емдеудің тиімділігінің кепілі.