Қазақстан Республикасының мүгедектігі белгіленген азаматтары заңнамада көзделген талаптарды сақтаған жағдайда мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алуға құқылы. Аталған төлемді тағайындау үшін мемлекеттік қызметке жүгініп, қажетті мәліметтерді ұсыну қажет.
Мақаламызда жәрдемақыны рәсімдеу үшін қандай құжаттар қажет екені, қайда жүгіну керектігі және өтініштің қандай мерзімде қаралатыны туралы баяндаймыз.
1. Жәрдемақыны рәсімдеу үшін қайда жүгіну керек?
Мүгедектік белгіленгеннен кейін азамат төмендегі тәсілдердің бірі арқылы өтініш бере алады:
* eGov.kz электрондық үкімет порталы арқылы. Өтініш беру үшін порталға авторизациядан өтіп, «Мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы тағайындау» қызметін таңдап, электрондық өтінімді толтырып, электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) арқылы қол қою қажет.
* ХҚКО арқылы – «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына жүгіну. Өтініш беруші қажетті құжаттармен ХҚКО бөлімшесіне барып, өтініш тапсырады.
* Мемлекеттік қызметті көрсететін уәкілетті орган арқылы. Заңнамада көзделген жағдайларда, атап айтқанда мүгедектік алғаш рет белгіленген кезде, өтінішті тікелей қызмет берушіге беруге болады.
* Проактивті форматта. Тиісті шарттар болған жағдайда азаматқа жәрдемақы рәсімдеу туралы SMS-хабарлама келуі мүмкін. Рәсімді жалғастыру үшін келісімін растау және банктік деректемелерін ұсыну немесе растау қажет.
Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі.
2. Қандай құжаттар қажет?
ХҚКО арқылы мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы тағайындауға өтініш берген кезде, әдетте, төмендегі құжаттар қажет:
1. Мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы тағайындау туралы өтініш. Өтініш өтініш беруші ХҚКО-ға жүгінген кезде толтырылады.
2. Өтініш берушінің жеке басын сәйкестендіру үшін қажетті жеке басын куәландыратын құжат.
3. Белгіленген мүгедектікті растайтын мүгедектік туралы анықтама.
eGov.kz порталы арқылы өтініш берген кезде төлемді аудару үшін банктік деректемелерді, яғни «Қазпошта» АҚ-да немесе екінші деңгейдегі банкте ашылған банктік шоттың IBAN нөмірін көрсету қажет.
Қандай қосымша құжаттар талап етілуі мүмкін?
Өтініш берушінің жағдайына байланысты төмендегі құжаттар қажет болуы мүмкін:
* аурудың радиациялық әсермен себептік байланысын анықтау туралы Ведомствоаралық сараптамалық кеңестің шешімі;
* Орталық әскери-дәрігерлік комиссияның шешімі;
* госпиталь берген ауру туралы куәлік немесе әскери-дәрігерлік комиссияның қорытындысы;
* заңнамада көзделген жағдайларда мүгедектігі бар баланың туу туралы куәлігі;
* ата-анасының немесе қорғаншысының тегі өзгерген жағдайда неке қию немесе некені бұзу туралы куәлік;
* өтінішті қорғаншы немесе қамқоршы берген жағдайда қорғаншылық немесе қамқоршылық белгіленгенін растайтын құжат.
Қосымша құжаттарды ұсыну қажеттілігі өтініш берушінің нақты жағдайына байланысты айқындалады.
Маңызды: мемлекеттік ақпараттық жүйелерде бар мәліметтерді, егер оларды электрондық форматта алу көзделсе, қайта ұсыну талап етілмейді.
3. Құжаттарды қайда тапсыру керек: кезең-кезеңімен рәсімдеу тәртібі
1-қадам. Мүгедектіктің белгіленгеніне көз жеткізу.
Жәрдемақы тағайындау алдында медициналық-әлеуметтік сараптамадан (МӘС) өтіп, мүгедектіктің белгіленгенін растау қажет.
2-қадам. Қажетті мәліметтерді дайындау.
Жеке басын куәландыратын құжат, мүгедектік туралы мәліметтер және жәрдемақыны аударуға арналған банктік деректемелер болуы қажет. Қосымша құжаттар қажеттілігіне қарай дайындалады.
3-қадам. Өтініш беру.
Өтініш eGov.kz порталы немесе «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының ХҚКО бөлімшелері арқылы беріледі. Заңнамада көзделген жағдайларда қызмет берушіге тікелей жүгінуге немесе проактивті қызметті пайдалануға болады.
4-қадам. Шешімді күту.
Өтінішті қарау нәтижесі бойынша өтініш берушіге жәрдемақы тағайындау немесе тағайындаудан бас тарту туралы хабарлама беріледі.
4. Жәрдемақы қандай мерзімде тағайындалады?
Мемлекеттік қызмет көрсету туралы ақпаратқа сәйкес, қызмет көрсетудің стандартты мерзімі 7 жұмыс күніне дейінгі уақытты құрайды. Портал арқылы немесе проактивті қызмет шеңберінде өтініш берген кезде жекелеген жағдайларда, атап айтқанда жалпы аурудан немесе еңбек жарақатынан туындаған мүгедектік бойынша жәрдемақы тағайындау кезінде, 1 жұмыс күні мерзімі көзделген.
Қосымша құжаттарды ұсыну қажеттілігі туындаған жағдайда, қызмет көрсету мерзімі мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларында белгіленген тәртіппен ұзартылуы мүмкін.
Өтініш берудің нақты тәсіліне байланысты өзекті мерзімді eGov.kz ресми порталынан нақтылаған жөн.
5. Жәрдемақы алушылар нені білуі керек?
Мүгедектікті белгілеу мен жәрдемақы тағайындау – екі бөлек рәсім. Алдымен мүгедектіктің бар-жоғы және оны белгілеуге негіз болатын мән-жайлар айқындалады, содан кейін мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы тағайындалады.
Сонымен қатар мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыны Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан (МӘСҚ) төленетін әлеуметтік төлеммен шатастырмау қажет. Тиісті негіздер болған жағдайда азаматтың еңбекке қабілеттілігінен айырылуына байланысты жеке әлеуметтік төлем алуға да құқығы туындауы мүмкін. Оларды тағайындау шарттары мен тәртібі әртүрлі.
Қорытынды
Қазақстанда мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыны рәсімдеу үшін eGov.kz порталы, «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының ХҚКО бөлімшелері немесе заңнамада көзделген өзге де тәсілдер арқылы өтініш беру қажет.
Негізгі құжаттар – өтініш, жеке басын куәландыратын құжат және мүгедектікті растайтын мәліметтер. Жәрдемақыны аудару үшін банктік деректемелер көрсетіледі.
Өтініш берер алдында қажетті құжаттардың өзекті тізбесі мен қызмет көрсету мерзімін электрондық үкіметтің ресми порталынан тексеру ұсынылады.
