1) БЖЗҚ-дан зейнетақыжинақтарынбелгіленгенкестебойыншатөлемретіндеалуғакімдерқұқылы?
ҚазақстанРеспубликасыныңӘлеуметтіккодексінесәйкес, БЖЗҚ-да зейнетақыжинақтары бар мынадайтұлғаларғаміндеттізейнетақыжарналары (МЗЖ) және (немесе) міндеттікәсіптікзейнетақыжарналары (бұданәрі – МКЗЖ) есебіненбелгіленгенкестебойынша ай сайынғызейнетақытөлемдеріжүзегеасырылады:
- зейнетжасынатолғанадамдар (ерлер – 63 жас, әйелдер – 61 жас (2028 жылданбастапәйелдердіңзейнетжасыжылсайын 6 айғаұлғайып, 2031 жылы 63 жасқажетеді));
- 55 жасқатолған, зейнетақытөлеміналуғаөтінішбергенкездеөздеріүшінжиынтығындакеміндекүнтізбелік 84 ай бойы МКЗЖ төленген, уәкілеттімемлекеттік орган бекіткенөндірістердің, жұмыстардыңжәнежұмыскерлеркәсіптерініңтізбесіндекөзделгензияндыеңбекжағдайларындағыжұмыстардаеңбекқызметінтоқтатқанадамдар;
- біріншінемесеекіншітоптағымүгедектігімерзімсізбелгіленгенадамдар.
Еріктізейнетақыжарналары (ЕЗЖ) есебіненқалыптастырылғанжинақтарбойыншазейнетақытөлемдерінжалпығабірдейбелгіленгензейнетжасынажетпей-ақ, яғни 50 жастанбастапалуғаболады. Соныменқатар ЕЗЖ есебінензейнетақытөлемдерімүгедектіктобынажәнеоныңбелгіленгенмерзімінеқарамастан, мүгедектігі бар адамдарға да беріледі. Бұлреттетөлемдердіалукестесінсалымшыөзідербесбелгілейді.
2) Кестебойыншазейнетақытөлемдерініңмөлшеріқалайесептеледі?
Кестебойыншазейнетақытөлемдерімынадайтәртіппенесептеледі: төлемдердіалудыңбіріншіжылындазейнетақыжинақтарыныңсомасы 6,5% мөлшеріндегізейнетақыжинақтарыныңтөлеммөлшерлемесінекөбейтіліп, 12-ге бөлінеді. Кейінгіжылдары ай сайынғызейнетақытөлемініңмөлшерізейнетақытөлемдеріниндекстеудің 5% мөлшерлемесінесәйкесұлғайтылады.Бұл ретте БЖЗҚ-дан төленетін ай сайынғы зейнетақы төлемінің мөлшері тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгіленген ең төменгі күнкөріс деңгейінің (бұдан әрі – ЕТК) кемінде 70%-ын құрауға тиіс.
Алушылардың жекелеген санаттары үшін, атап айтқанда, бірінші немесе екінші топтағы мүгедектігі мерзімсіз белгіленген адамдарға, сондай-ақ зиянды және қауіпті өндірістерде жұмыс істеген, жинақтары жиынтығында кемінде 60 ай бойы төленген міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары есебінен қалыптасқан адамдарға қатысты Әдістемеде ай сайынғы зейнетақы төлемінің мөлшерін арттыратын түзету коэффициенттері көзделген.Егер алушы жоғарыда аталған талаптардың бірнешеуіне бірдей сәйкес келсе, мәні ең жоғары түзету коэффициенті қолданылады.
55 жасқа толған және өздері үшін жиынтығында кемінде 84 ай бойы МКЗЖ төленген адамдарға зейнетақы төлемдерін есептеу және жүзеге асыру кезінде:
- зейнетақы төлемінің мөлшеріне қатысты ЕТК-нің кемінде 70%-ын құрауы тиіс деген ең төменгі шек қолданылмайды;
- түзету коэффициенттері қолданылмайды;
- жеке зейнетақы шотындағы ЕТК-нің 70%-ынан аз қалдық кезекті зейнетақы төлемінің сомасымен бірге төленбейді.
Айта кетейік, БЖЗҚ-дан зейнетақы төлемдері алушының зейнетақы жинақтары толық таусылғанға дейін жүзеге асырылады.
Егер БЖЗҚ-дан төлем жүзеге асырылатын күнгі зейнетақы жинақтарының сомасы тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгіленген ең төменгі зейнетақының он екі еселенген мөлшерінен аспаса, жинақтар біржолғы төлем түрінде беріледі.
3) Зейнетжасынатолуынабайланысты БЖЗҚ-дан зейнетақыжинақтарыналуүшінқайдажәнеқашанжүгінуқажет?
Зейнетжасынатолуынабайланыстыміндеттізейнетақыжарналарыесебінен БЖЗҚ-дан зейнетақытөлемдерін, сондай-ақмемлекеттікбюджеттенбазалықжәнеынтымақтызейнетақынытағайындатуүшіналушылартұрғылықтыжерібойынша «Азаматтарғаарналғанүкімет» мемлекеттіккорпорациясына (ХҚКО) уақытылы жүгінуіқажет.Өтінішті зейнет жасына толғанға дейін 10 күн бұрын беруге болады.Жасына байланысты зейнетақы төлемдерінің барлық түрі өтініш берілген күннен бастап жүзеге асырылады. Бұлреттеалушызейнетжасынатолғанболса, ХҚКО-да өтініш пен қажеттіқұжаттартіркелгенкүнөтінішберілгенкүнболыпесептеледі. Ал егерөтінішзейнетжасынатолғанғадейінберілсе, зейнетжасынатолғанкүнөтінішберілгенкүнболыпсаналады.Мемлекеттік бюджеттен төленетін зейнетақыны алу үшін уақытылы жүгінудің маңызы ерекше. Себебі оны тағайындау кезінде алушы ұсынған құжаттар негізінде еңбек өтілін тексеру қажет.Мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен зейнетақы төлемдері өмір бойы, ал БЖЗҚ-дан алушының зейнетақы жинақтары толық таусылғанға дейін жүзеге асырылады.
Естеріңізге сала кетейік, 50 жасқа толған немесе мүгедектігі бар адамдар ЕЗЖ есебінен қалыптастырылған жинақтарын алу үшін БЖЗҚ-ның сайтындағы немесе мобильді қосымшасындағы жеке кабинет арқылы, сондай-ақ Қордың кеңсесіне барып өтініш бере алады.
4) Қандайжағдайлардаеріктізейнетақыжарналарыесебінензейнетақытөлемдеріавтоматтытүрдетағайындалады?
ҚазақстанРеспубликасыныңӘлеуметтіккодексінеенгізілгенөзгерістергесәйкес, ЕЗЖ есебінензейнетақытөлемдері ЕЗЖ есебінензейнетақыменқамсыздандырутуралышарттажәне БЖЗҚ-ныңзейнетақықағидаларындаайқындалғантәртіппенталаптарбойыншажүзегеасырылады.Осыған байланысты 2026 жылғы наурыз айынан бастап зейнет жасына толған, БЖЗҚ-да ЕЗЖ есебінен қалыптастырылған зейнетақы жинақтары бар, бірақ бұған дейін 50 жасқа толуына немесе мүгедектігіне байланысты оларды алу үшін Қорға өтініш бермеген адамдарға ЕЗЖ есебінен зейнетақы төлемдерін өтінішсіз тағайындау тәртібі енгізілді.
ЕЗЖ есебінен зейнетақы төлемдерін (жинақтары болған жағдайда) өтінішсіз жүзеге асыру тәртібі мыналарды көздейді:
- азамат зейнет жасына толуына байланысты мемлекеттік бюджеттен зейнетақы және міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) және (немесе) міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары (МКЗЖ) есебінен төлемдер алу үшін белгіленген тәртіппен Мемлекеттік корпорацияға өтініш берген кезде БЖЗҚ-ның ЕЗЖ есебінен зейнетақы төлемдерін автоматты түрде тағайындауы;
- Мемлекеттік корпорациямен жыл сайын жүргізілетін салыстырып-тексеру нәтижелері бойынша проактивті қызмет аясында ЕЗЖ есебінен төлемдерді жүзеге асыру. Бұлреттеәлеуметтікқорғаусаласындағыуәкілеттіорганныңақпараттықжүйесіндеаталғанадамдарғамемлекеттік бюджет қаражатыесебіненжасынабайланыстызейнетақытөлемдерініңжәне (немесе) мемлекеттікбазалықзейнетақытөлемініңтағайындалғанытуралымәліметтердіңболуытексеріледі.
5) Біріншінемесеекіншітоптағымүгедектікмерзімсізбелгіленуінебайланыстызейнетақыжинақтарыналуүшінқайдажүгінуқажет?
Біріншінемесеекіншітоптағымүгедектігімерзімсізбелгіленгенадамдарзейнетақыжинақтарыналуүшін БЖЗҚ бөлімшелерінежүгінеалады. Сондай-ақҚордыңресмисайтындағы(enpf.kz) немесе БЖЗҚ мобильдіқосымшасындағыжеке кабинет арқылыэлектрондықцифрлыққолтаңбаны (ЭЦҚ) пайдаланаотырып, өтінішберугеболады.
Назар аударыңыздар! БЖЗҚ-да біріншінемесеекіншітоптағымүгедектігімерзімсізбелгіленгенадамдарүшінкөшпеліқызметкөрсетуұйымдастырылған. Бұлреттеалдын ала кеңесберіледі, оныңішіндеҚорқызметтерінмаманныңбаруынсыз, қашықтаналумүмкіндігі де тексеріледі.
6) БЖЗҚ-дан зейнетақытөлемдерінрәсімдеугеқажеттіқұжаттардыңтізіміменқайдантанысуғаболады?
БЖЗҚ-ның enpf.kz ресмисайтындағы «Қызметтер – Зейнетақытөлемдері» бөліміндезейнетақытөлемініңтүрінежәнеқұжаттардыұсынутәсілінеқарайқажеттіқұжаттардыңтізбесі, олардыресімдеугеқойылатынталаптар, өтінішбланкілері мен олардытолтыруүлгілері, сондай-ақсенімхатүлгісіорналастырылған.
Соныменқатарсайттың «Онлайн-сервистер» бөлімінде БЖЗҚ-дан зейнетақытөлемдеріналуүшінұсынылатынқұжаттардыалдын ала тексерумүмкіндігіқарастырылған.
Сервистіңатауы – «Төлемге арналған құжаттарды алдын ала тексеру»:https://www.enpf.kz/kz/elektronnye-servisy/checkdoc.php