Тұмау мен ЖРВИ әлемдегі ең өзекті мәселелердің бірі болып қала береді. Жыл сайын дүние жүзінде тұмаудың 3-5 миллион ауыр жағдайы және 250-500 мың адам өлімі тіркеледі. Жіті респираторлық вирустық инфекциялар (ЖРВИ) – әртүрлі вирустар тудыратын және жоғарғы тыныс жолдарының зақымдануымен және организмнің жалпы интоксикациясымен сипатталатын респираторлық вирустық аурулар тобы.
Тұмау – ЖРВИ-дің бір түрі, бірақ ең эпидемиялық маңызы бар. Тұмау немесе ЖРВИ дамуының белгілерін ерте кезеңде байқау өте маңызды. Бұл тұмауды тезірек емдеуге және асқыну ықтималдығын азайтуға мүмкіндік береді. Сондықтан мүмкіндігінше тезірек дәрігерге бару маңызды.
ЖРВИ мен тұмауға кіру қақпалары жоғарғы тыныс жолдарының шырышты қабаты болып табылады. Ауру ауа тамшылары арқылы таралады. Бірақ тұмаудың ағымы басқа жедел респираторлық вирустық инфекциялардың ағымынан ерекшеленеді.
- ЖРВИ белгілері бірте-бірте, дене температурасының көтерілуі шамалы, сирек 38,5°С жоғары. Интоксикация жеңіл, мұрыннан су ағу және бітелу, катаральды белгілер (тамақтың ауыруы және қызаруы), жөтел, түшкіру, конъюнктива гиперемиясы, жарықтан қорқу.
- Тұмау белгілері – басталуы әрқашан жедел. Науқастар, әдетте, өзін жайсыз сезінген сағатты атай алады. Температура бірнеше сағат ішінде максималды мәндерге жетеді (39-40 ° C және одан да жоғары). Жоғары температура 3-4 күнге созылады. Интоксикация белгілері тез күшейеді: қалтырау, қатты терлеу, маңдай аймағының қатты бас ауруы, көз алмасын жылжытқанда ауырсыну, жарықтан қорқу, бас айналу, бұлшықеттер мен буындардың ауыруы. Мұрынның ағуы әдетте ауыр емес, көбінесе аурудың екінші күні пайда болатын аздап мұрын бітелуі бар.
Аурудың 2-ші күні ауыратын құрғақ жөтел, түшкіру, тез шаршағыштық, әлсіздік, бас ауруы, ашушаңдық, ұйқысыздық жиі кездеседі.
Тек дәрігерге бару ғана ЖРВИ және тұмау үшін қажетті емдеуді қамтамасыз ете алады. Ешбір жағдайда өзін-өзі емдеуге болмайды. Емдеуден айырмашылығы, тұмау мен ЖРВИ белгілері жиі ұқсас.
Аурулардың алдын алудың жолы - бұл вакцинация. Вакцинация - тұмаудың алдын алудың ең тиімді әдісі. Егер уақытында вакцинация жасасаңыз, онда тұмау вирусын жұқтырсаңыз да, аурудың ауыр ағымынан және одан да көп болашақта мүмкін болатын асқынулардан аулақ бола аласыз. Дегенмен, тұмаудың алдын алудың бұл әдісін эпидемия басталғанға дейін бірнеше ай бұрын қолдану керек, сонда денеде иммунитет қалыптасады.
Жергілікті бюджет есебінен 3 қазаннан эпидемиялық маусым басталғанға дейін жыл сайын тұмауға қарсы екпе жұмыстарын жүргіземіз. Вакцинациялауға жататын халық топтарына медициналық ұйымда диспансерлік есепте тұрған балалар, балалар үйлерінің, сәбилер үйлерінің балалары, қарттар үйлерінің контингенті, медицина қызметкерлері, денсаулығы бойынша «Д» есебінде тұрған азаматтар жатады. Сонымен қатар, халықты вакцинациялау ақылы негізде және жұмыс берушілердің қаражаты есебінен жүргізіледі. Қазақстанда «ГРИППОЛ +» препаратынан басқа келесі тұмауға қарсы вакциналар тіркелген және қолдануға рұқсат етілген: Санофи-Пастер (Франция), Инфлювак (Нидерланды) шығарған «Ваксигрип Тетра», Синовак Биотек (Қытай) шығарған вакцина. Тұмау мен ЖРВИ-дің алдын алу үшін жыл бойы, әсіресе күзгі-қысқы аурумен сырқаттанушылықтың жоғарылауына дейін қорғаныс иммундық механизмдерін күшейту өте маңызды.
Алдын алу шараларына мыналар жатады:
- ағзаға ЖРВИ және тұмау вирустарына қарсы тұруға көмектесетін белсенді өмір салтын жүргізу, бетперде киюді, қолды мұқият жууды, әсіресе қоғамдық орындарға барғаннан кейін, үй-жайларды желдетуді және жиі ылғалды тазалауды қамтитын санитарлық-гигиеналық режимді сақтау. Науқас адам да, жақын маңдағылар да, әсіресе үй-жайда, бетперде киюі керек. Көкөністерді, жемістерді және жеткілікті дәрумені бар басқа тағамдарды, әсіресе аскорбин қышқылын мүмкіндігінше көп жеу керек.
Мүмкіндігінше адам көп жиналатын орындарға барудан аулақ болу, ойын-сауық шараларына, әсіресе балаларға баруды шектеу, мүмкіндігінше қоғамдық көлікті пайдаланбау, ашық ауада көбірек уақыт өткізу, серуендеуге және таза ауада серуендеуге артықшылық беру.
Теңгерімді тамақтану, салауатты өмір салты, қатайту және белсенді спорт дененің суық тиюге төзімділігін арттырады және басқа да көптеген денсаулық проблемаларының пайда болуына жол бермейді.
Өзіңізге қамқорлық жасаңыз және сау болыңыз!
«Жітіқара аудандық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасы» РММ жетекші маманы Г.К. Дилтаева