Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Қоғамдық денсаулық сақтау ұлттық орталығының мәліметінше, адамның папиллома вирусы (АПВ) - жыныстық жолмен берілетін ең көп таралған инфекция. Жыныстық белсенді халықтың 80%-ға жуығы өмір бойы АПВ жұқтырады.
АПВ - адам папилломасы вирусы дегеніміз не?
Көптеген әйелдер үшін АПВ қауіп төндірмейді. Көптеген әйелдер денесі ауыр зардаптарға әкелмес бұрын инфекциямен күреседі. Дегенмен, кейбір адамдарда тұрақты инфекция дамиды. АПВ - жатыр мойны обырын тудыруы мүмкін өте кең таралған вирус. Адам папилломавирусының барлық түрлері теріден теріге байланыс арқылы беріледі. Ерлер де АПВ жұқтырады және вирусты басқаларға жұқтыруы мүмкін. Адам папилломавирусы (АПВ) сонымен қатар тамақтың, ерлер мен әйелдердің жыныс мүшелерінің қатерлі ісігін тудырады.
АПВ мен жатыр мойны обыры қалай байланысты?
АПВ-нің 150-ге жуық түрі бар, олардың 30-ға жуығы жыныстық мүшелерге әсер етеді. Олардың кейбіреулері жатыр мойны обырын тудыруы мүмкін. Егер әйел АПВ жоғары қауіпті түрін жұқтырса, оның денесі инфекцияға қарсы тұра алмауы мүмкін. Егер вирус ерте анықталмаса және емделмесе, жатыр мойнында қалыптан тыс жасушалар пайда болуы мүмкін, олар кейінірек рак клеткаларына айналады.
АПВ берілу жолдары:
АПВ жыныстық қатынас сияқты терімен байланыс арқылы беріледі. Инфекциядан кейін вирус жағымсыз салдар тудырмайтын белсенді емес түрінде болуы мүмкін. Ол өздігінен кетуі мүмкін. Өйткені АПВ жатыр мойны жасушаларында айлар немесе жылдар бойы ұйықтап қалуы мүмкін және ол белсенді болып, қалыптан тыс жасушалардың пайда болуына әкелмейінше анықталмайды. Сондықтан жүйелі түрде АПВ тестілеуден өту маңызды.
АПВ диагностикасы:
АПВ әдетте белгілері жоқ, сондықтан сіз білмей-ақ жұқтыруыңыз мүмкін. АПВ диагностикасы зертханалық және аспаптық әдістер арқылы жүзеге асырылады. Дайжин-тест осы вирустың онкогендік потенциалы бар 13 түрінің біреуінің немесе бірнешеуінің болуын анықтай алады. Бұл тест ешқандай қосымша процедураларды қажет етпейді және әдеттегі жағындыға ұқсас гинекологиялық тексеру кезінде алынған жатыр мойны жасушаларының үлгісін пайдаланып зертханада орындалады.
АПВ алдын алу:
30 жастан асқан барлық әйелдерге жоспарлы тексеру кезінде АПВ-тестін тапсыру ұсынылады. Бұл жас тобында жатыр мойны обырының даму қаупі жоғары, өйткені АПВ инфекциясы әдетте осы жаста төзімді. Тұрақты АПВ-Дайжин тестін және кейінгі цитологиялық зерттеу және кольпоскопия арқылы жатыр мойны обырының дамуын әрдайым дерлік болдырмауға болады.
АПВ қарсы жаңа вакциналары инфекцияның алдын ала ала ма?
АПВ қарсы вакциналар қауіпсіз және тиімді. Жасөспірімдерді вакцинациялаудың ең тиімді уақыты - бұл вируспен алғаш рет кездесуге дейін (олар жыныстық қатынасқа түскенге дейін), 9-13 жас. Дегенмен, вакциналар вирустың екі белгілі онкогендік түрінен ғана қорғайды, бірақ көптеген басқа қауіпті кіші түрлерінен қорғамайды. Сондықтан кез-келген әйел, тіпті вакцинацияланған болса да, гинекологқа үнемі барып, жатыр мойны обыры немесе ісік алды бар-жоғын тексеруден өтуі керек.
«ҚР ДСМ СЭБК ҚО СЭБД Жітіқара аудандық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасы» РММ жетекші маманы Г.К. Дилтаева